Uzaktan sağlık hizmeti çoğu zaman görüntülü görüşme yazılımı seçimiyle başlatılıyor. Oysa teknoloji yalnızca temas kanalıdır. Hangi hastanın uzaktan değerlendirilebileceği, kimlik ve uygunluk kontrolünün nasıl yapılacağı, klinik kaydın nereye işlendiği, acil durumda ne olacağı ve takip sorumluluğunun kimde bulunduğu tanımlanmadan güvenli hizmet kurulamaz.

Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik 10 Şubat 2022 tarihli ve 31746 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kurumlar, hizmet modelini güncel mevzuat, faaliyet izni ve Bakanlık kriterleri çerçevesinde hukuk ve klinik yönetişim ekipleriyle değerlendirmelidir.

Hizmet kapsamını açıkça sınırlandırın

Her branş ve klinik durum uzaktan hizmete uygun değildir. Kurum, hangi görüşmelerin uzaktan yapılabileceğini; hangi bulguda yüz yüze değerlendirme, acil başvuru veya başka branş konsültasyonu gerektiğini yazılı olarak belirlemelidir.

Uygunluk kriterleri randevu aşamasında kullanılmalı; ancak nihai klinik karar sağlık meslek mensubunda kalmalıdır. Hastaya uzaktan görüşmenin sınırları açıkça anlatılmalıdır.

Kimlik, konum ve iletişim güvenliğini doğrulayın

Görüşme öncesinde hastanın kimliği, iletişim bilgisi ve gerektiğinde bulunduğu konum doğrulanmalıdır. Acil bir durum gelişirse kimin aranacağı ve fiziksel başvurunun nereye yapılacağı bilinmelidir.

Hastanın mahrem bir ortamda olup olmadığı sorulmalı; üçüncü kişilerin katılımı ve tercüman kullanımı kayıt altına alınmalıdır. Sağlık çalışanı da yetkisiz kişilerin duyamayacağı, uygun kurumsal ortamdan hizmet vermelidir.

Uzaktan görüşmeyi klinik kayıt sistemine bağlayın

Görüşme notları kişisel mesajlaşma veya ayrı dosyada kalmamalıdır. Kimlik doğrulama, öykü, değerlendirme, öneri, sınırlılıklar, yüz yüze başvuru kararı ve takip planı kurumsal sağlık kaydına işlenmelidir.

Görüşme kesintisi, görüntü/ses yetersizliği veya gerekli muayenenin yapılamaması klinik kararın parçasıdır. Bu durumda hizmetin nasıl sonlandırılacağı ve yeni randevunun nasıl düzenleneceği tanımlanmalıdır.

Eskalasyon yolunu görüşmeden önce tasarlayın

Uzaktan değerlendirmede acil belirti, kötüleşme veya iletişim kaybı oluşabilir. Çalışan hangi durumda acil yardım yönlendirmesi yapacağını, kurum içi kime ulaşacağını ve olayı nasıl kaydedeceğini bilmelidir.

Teknik destek ile klinik destek ayrılmalıdır. Bağlantı sorununu çözen ekip tıbbi yönlendirme yapmamalı; klinik ekip de sistem sorunu için kişisel kanala geçmemelidir.

Veri korumayı kullanım kolaylığına feda etmeyin

Uzaktan sağlık sürecinde görüntü, ses, rapor, mesaj ve sağlık verisi işlenebilir. Hangi verinin toplandığı, kaydedilip kaydedilmediği, erişim yetkisi, saklama ve paylaşım kuralları açık olmalıdır.

Kullanılan platform, entegrasyon ve dış hizmet sağlayıcılar özel nitelikli kişisel veri yönünden değerlendirilmelidir. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun güncel rehberleri ve kurumun veri koruma/hukuk değerlendirmesi esas alınmalıdır.

Randevu ve kapasite modelini ayrı tasarlayın

Uzaktan randevuyu yüz yüze programın arasına gelişigüzel eklemek hekim yükünü ve gecikmeyi artırabilir. Görüşme türüne göre süre, belge inceleme zamanı, teknik hazırlık ve takip işi hesaplanmalıdır.

Hasta randevu öncesinde belge yükleme, bağlantı testi ve bilgilendirme adımlarını tamamlayabilmelidir. Eksik hazırlığın görüşme sırasında çözülmesi kapasiteyi tüketir.

Kaliteyi yalnızca bağlantı başarısıyla ölçmeyin

Teknik bağlantı oranı yararlıdır, fakat klinik kaliteyi göstermez. Uygunluk reddi, yüz yüze yönlendirme, eksik kayıt, planlanmayan tekrar görüşme, takip tamamlama, şikâyet, teknik kesinti ve güvenlik olayı birlikte izlenmelidir.

Hasta ve çalışan geri bildirimiyle süreç düzenli gözden geçirilmelidir. Uzaktan hizmetin erişimi artırırken yeni eşitsizlik veya iletişim sorunu üretip üretmediği de değerlendirilmelidir.

Pratik sonuç

Uzaktan sağlık hizmeti, dijital kanal üzerinden yürütülen gerçek bir klinik hizmettir. Aynı düzeyde sorumluluk, kayıt, kalite ve güvenlik yönetimi gerektirir.

Teknoloji seçimi; kapsam, klinik protokol, kimlik, veri, eskalasyon ve takip modeli kararlaştırıldıktan sonra yapılmalıdır. Yayın ve uygulama tarihinde Sağlık Bakanlığının güncel düzenlemeleri ile KVKK rehberleri yeniden kontrol edilmelidir.

Kaynaklar